Τελικά υπάρχει άριστος γονιός;
Πολλοί γονείς συχνά δηλώνουν το γονεϊκό άγχος που βιώνουν, αναρωτώμενοι εάν τα καταφέρνουν καλά, εάν κάνουν το σωστό ή εάν θα έπρεπε να χειρίζονται διαφορετικά τις καταστάσεις στην καθημερινότητα και την ανατροφή των παιδιών. Πολλές φορές, μάλιστα, φοβούνται μήπως εξαιτίας τους το παιδί τους αποκτήσει ψυχολογικά προβλήματα ή προβλήματα συμπεριφοράς.
Παρατηρείται συνήθως ο φόβος αυτός να εκδηλώνεται με υπερπροσπάθεια και μεγάλη ανάγκη για έλεγχο. Για παράδειγμα, όλη μέρα οι σκέψεις συνδέονται με το αν «τα έκαναν όλα σωστά»: σωστό φαγητό, σωστό διάβασμα, σωστή αντίδραση σε κάθε συναίσθημα του παιδιού. Ακόμη κι όταν όλα έχουν γίνει, το μυαλό τους δεν ησυχάζει, γιατί πάντα υπάρχει κάτι που θα μπορούσαν να είχαν κάνει καλύτερα.
Η τελειομανία στους γονείς λειτουργεί ως ένας τρόπος ελέγχου του άγχους γονεϊκής επίδοσης. Ωστόσο, αυτό οδηγεί συχνά στη γονεϊκή εξουθένωση (burnout), στην κακή διάθεση, στην αίσθηση ματαιότητας και επηρεάζει σημαντικά την ψυχική υγεία των γονέων. Τότε αισθάνονται και ντροπή, γιατί «δε θα έπρεπε» να γκρινιάζουν και να κουράζονται με κάτι που αγαπούν τόσο πολύ. Έτσι, όλο αυτό το σύνολο των αρνητικών συναισθημάτων κρύβεται πίσω από χαμόγελα και ένα συνεχές «πρέπει» που τους καταπιέζει και τους οδηγεί πολλές φορές σε burnout.
Αυτό συμβαίνει γιατί γίνεται προσπάθεια ελέγχου σε έναν κατεξοχήν απρόβλεπτο ρόλο, αυτόν της γονεϊκότητας. Το να είναι κανείς γονιός δε σημαίνει ότι κάνει πρωταθλητισμό. Πρόκειται για μια εμπειρία αλληλεπίδρασης. Υπάρχουν κάποιες οδηγίες, συμβουλές για γονείς, και εννοείται πως η επιστήμη έχει κάνει έρευνα γύρω από την ανάπτυξη των παιδιών και την παιδική ψυχολογία, δίνοντας σπουδαία αποτελέσματα.
Πρώτα από όλα όμως, ο καθένας πρέπει να θυμάται ότι έχει να κάνει με έναν ξεχωριστό, μοναδικό άνθρωπο. Με αυτόν τον άνθρωπο, το παιδί δηλαδή, καλείται να συνδεθεί και να ανταποκριθεί στις ανάγκες του. Αυτό θα συμβεί με έναν φυσικό τρόπο μόνο όταν υπάρχει χαλαρή διάθεση, ουσιαστική παρουσία και πραγματική συναισθηματική σύνδεση με το παιδί.
Τα παιδιά δε χρειάζονται συνεχόμενες θυσίες. Χρειάζονται γονείς που έχουν διάθεση να τα αφουγκραστούν και να τα καταλάβουν. Να τα εμπνεύσουν και να χτίσουν μαζί τους μια ουσιαστική σχέση γονέα και παιδιού, βασισμένη στην εμπιστοσύνη, την αποδοχή και τον αμοιβαίο σεβασμό. Για να συμβεί όμως αυτό, οι γονείς πρέπει να έχουν χώρο για τον εαυτό τους, να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται και, κυρίως, να χαμηλώσουν τον πήχη των απαιτήσεων προς τον εαυτό τους.
Δεν πειράζει που δεν τα προλαβαίνουν όλα. Δεν πειράζει που δεν είναι πάντα διαθέσιμοι και, κυρίως, δεν πειράζει που κάνουν λάθη. Η υγιής γονεϊκότητα δεν απαιτεί την τελειότητα, αλλά τη συνέπεια, την αυθεντικότητα και την παρουσία.
Πέραν της δυσφορίας του γονέα, και για το ίδιο το παιδί έχει σημασία να υπάρχει χώρος για λάθη. Όταν οι γονείς παραδέχονται τα λάθη τους, το παιδί καταλαβαίνει ότι δεν είναι κακό να δοκιμάζει, να αφήνεται και ας μην τα καταφέρει τελικά. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από γονείς που θα πουν «Συγγνώμη», «Δεν το ήξερα», «Έκανα λάθος» και όχι από γονείς που φαίνονται αλάνθαστοι.
Ταυτόχρονα, τα παιδιά χρειάζονται να διδαχτούν την ειλικρίνεια και τον αυτοσεβασμό μέσα από το παράδειγμα των γονιών τους. Φράσεις όπως «Με συγχωρείς που δεν μπορώ να πάμε βόλτα τώρα, αλλά είμαι κουρασμένος/η» ή «Νυστάζω αυτή τη στιγμή και δεν έχω όρεξη να παίξουμε» δείχνουν στα παιδιά ότι είναι καλό να ακούνε το σώμα τους, να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να φροντίζουν τον εαυτό τους, διεκδικώντας από τους άλλους σεβασμό στις ανάγκες τους.
Η αγάπη δεν εξαρτάται από επιδόσεις. Όταν υπάρχει ειλικρίνεια, καλή διάθεση και επιείκεια απέναντι στον εαυτό και στους άλλους, η γονεϊκότητα γίνεται μια απολαυστική εμπειρία που κρύβει λύπες, απογοητεύσεις, δυσκολίες αλλά και χαρές, συγκίνηση και πολλές εκπλήξεις. Άλλωστε, ο τέλειος γονιός ή ο άριστος γονιός δεν υπάρχει. Αυτό που έχει πραγματική αξία είναι ένας γονιός που εξελίσσεται, αγαπά, ακούει και βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στο παιδί του, φροντίζοντας παράλληλα και τη δική του ψυχική υγεία.
Αναστασία Σκλήβα, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
https://thegeniusfifi.com/psychologists/
